Zawór kulowy czy iglicowy — odcinanie a regulacja przepływu

Zawór do szybkiego odcięcia i zawór do stopniowego ograniczania przepływu rozwiązują inne zadania. Dlatego porównanie konstrukcji kulowej i iglicowej warto zacząć od funkcji, a nie od takiego samego gwintu. Dopiero potem należy sprawdzić medium, zakres ciśnienia i temperatury oraz materiały konkretnego wykonania.

Odcinanie czy regulacja?

Zawór kulowy jest częstym wyborem do otwierania i zamykania przepływu. Przy wykonaniu przeznaczonym do funkcji ON–OFF nie należy zakładać, że ustawienie dźwigni w połowie daje kontrolowaną charakterystykę regulacji. Jeśli potrzebne jest dławienie, producent musi przewidywać taką pracę dla danego zaworu.

W zaworze iglicowym ruch trzpienia pozwala stopniowo zmieniać otwarcie. Sposób regulacji zależy jednak od konstrukcji końcówki, gniazda i charakterystyki. Nie każdy zawór iglicowy jest zaworem dozującym o tej samej precyzji. Dokumentacja Swagelok rozróżnia m.in. końcówki przeznaczone do odmiennych zadań regulacyjnych; same słowa „zawór iglicowy” nie wystarczają do wyboru.

Ta sama funkcja nie oznacza tych samych materiałów

W katalogu zaworów występują konstrukcje do różnych zastosowań. Przykładowy BV201 ze stali nierdzewnej ma wykonania sterowane dźwignią oraz napędami. Nie wynika z tego automatyczna zgodność z dowolnym napędem posiadającym podobny kołnierz.

Z kolei SERTO SO NV 9 z PVDF jest opisany jako zawór regulacyjny i odcinający, dostępny w wersji prostej oraz kątowej. To cechy tej rodziny, a nie wszystkich zaworów iglicowych. Przy medium agresywnym należy potwierdzić zgodność całej drogi zwilżanej: korpusu, uszczelnień i pozostałych części mających kontakt z medium.

Ciśnienie, temperatura i przyłącza

Jeśli zawór ma być obsługiwany ręcznie, uwzględnij także dostęp do dźwigni lub pokrętła. Wymiar korpusu nie opisuje całej przestrzeni potrzebnej do pracy. Rysunek z obrysem i sposobem zabudowy pomaga wychwycić kolizję przed zakupem.

Nie łącz maksymalnego ciśnienia jednej wersji z maksymalną temperaturą innej. Odczytaj ograniczenia wybranego wykonania i zależności wskazane w karcie. Gdy zawór pracuje z różnicą ciśnień, wartość na manometrze przed zaworem nie opisuje jeszcze wszystkich warunków jego pracy.

Przyłącze rurowe, gwint walcowy i gwint stożkowy wymagają odrębnej identyfikacji. Podobny wymiar nominalny nie potwierdza zgodności. Przy nieczytelnym oznaczeniu pomocny jest poradnik o gwintach G, R i NPT. Do oceny procesu pomiarowego przydadzą się również informacje o doborze manometru.

Przykład: ręczne odcięcie odcinka instalacji

Jeżeli zadaniem jest odizolowanie odcinka do obsługi, spisz wymagania dotyczące odcięcia i bezpiecznego rozładowania ciśnienia. Samo zamknięcie jednego zaworu nie jest uniwersalną procedurą serwisową. Potrzebna może być inna konfiguracja armatury, zależnie od instalacji i oceny ryzyka. Tego nie rozstrzyga kolor dźwigni ani nazwa konstrukcji.

Przed zakupem przygotuj funkcję, medium, warunki pracy, przyłącza i sposób sterowania. Jeśli zastępujesz istniejącą część, zachowaj pełny symbol i rysunek. Z takimi danymi MAGMET może porównać konkretne wykonania, bez obiecywania zamienności wyłącznie na podstawie wyglądu.

Źródła: Swagelok Edmonton — dobór zaworu iglicowego oraz karty rodzin BV201 i SO NV 9 w dokumentacji RECTUS.