Gwinty G, R i NPT — jak odróżnić przyłącza instalacji?

Oznaczenia G, R i NPT odnoszą się do różnych systemów gwintów rurowych. Podobny wymiar nominalny nie oznacza, że części tworzą właściwe połączenie. Przed doborem trzeba rozpoznać geometrię gwintu oraz miejsce uszczelnienia. To dwie powiązane informacje, których nie zastępuje próba skręcenia elementów.

Gwint walcowy czy stożkowy?

Gwint walcowy zachowuje zasadniczo stałą średnicę na długości, a w stożkowym średnica się zmienia. Oznaczenie G wiąże się z gwintem rurowym walcowym według ISO 228. System ISO 7 obejmuje oznaczenia R dla gwintu zewnętrznego stożkowego oraz Rp i Rc dla odpowiednich gwintów wewnętrznych. NPT to odrębny system gwintu rurowego stożkowego.

Nie określaj G jako gwintu metrycznego tylko dlatego, że pomiar wykonujesz suwmiarką w milimetrach. Rozmiar nominalny gwintu rurowego nie jest prostym odczytem średnicy zewnętrznej. Przy porównaniu ważne są także skok, kąt zarysu i właściwa dokumentacja systemu.

Rozpoznaj również sposób uszczelnienia

Przy połączeniu z gwintem G uszczelnienie może znajdować się na powierzchni czołowej lub innej przewidzianej geometrii połączenia. Jego postać określa producent. W instrukcji WIKA pokazano odrębne rozwiązania dla przyłączy walcowych i stożkowych. Nie należy zastępować brakującej identyfikacji dowolnie większą ilością materiału uszczelniającego.

Dlatego przy zamawianiu armatury gwintowanej potrzebny jest opis całego końca przyłączeniowego. Jeśli część ma bark, stożek, rowek lub gniazdo uszczelki, uwzględnij to w zdjęciu i rysunku. Sama informacja „pół cala” jest niewystarczająca.

Jak zebrać dane bez zgadywania?

Najpierw szukaj oznaczenia na części, opakowaniu lub rysunku. Następnie zanotuj, czy oglądasz gwint zewnętrzny, czy wewnętrzny. Pomiar średnicy i skoku pozwala zawęzić identyfikację, ale nie każdą parę da się rozstrzygnąć prostym pomiarem warsztatowym. Przewodnik Swagelok wskazuje szczególnie bliskie rozmiary niektórych gwintów ISO 7 i NPT.

Nie używaj pasującego „na kilka obrotów” elementu jako sprawdzianu zgodności. Opór może wynikać z innej geometrii, uszkodzenia lub niewłaściwego skoku. W razie wątpliwości potrzebny jest właściwy sprawdzian albo identyfikacja przez osobę dysponującą dokumentacją i narzędziami pomiarowymi. Nie wykonuj takiego rozpoznania w układzie pod ciśnieniem.

Gwint to tylko jedna strona połączenia

W szybkozłączu pneumatycznym gwint nie identyfikuje profilu wtyku. W złączce do rury impulsowej trzeba dodatkowo dobrać stronę rurową. Z kolei przy manometrze dochodzą położenie przyłącza i sposób zabudowy. Rozdzielenie tych cech zapobiega wybieraniu całego elementu według jednego wymiaru.

Do porównania przygotuj standard, rozmiar, wykonanie zewnętrzne lub wewnętrzne, geometrię uszczelnienia i warunki pracy. Gdy danych brakuje, przekaż do MAGMET czytelne zdjęcie wraz z wymiarami i oznaczeniami. Montaż oraz dobór materiału uszczelniającego muszą odpowiadać instrukcji danego połączenia; nie istnieje jedna liczba obrotów właściwa dla wszystkich tych systemów.

Źródła: Swagelok — Thread and End Connection Identification Guide, VÖLKEL — oznaczenia G, R, Rp, Rc i NPT oraz instrukcja przyłączy manometrów WIKA.